Carme Riera: W codziennym życiu jest zbyt wiele „maczyzmu”

Z jednej strony mamy równouprawnienie, kobiety mają takie same prawa jak mężczyźni, ale czym innym jest równość wobec prawa, a czym innym jest praktyka – mówi Justynie Surmie hiszpańska pisarka Carme Riera, która była gościem Miesiąca Spotkań Literackich 2016.

 

Justyna Surma: Bardzo często o życiu artysty, twórcy decyduje przypadek. Jak zaczęła się Pani przygoda z pisarstwem?

CARME RIERA*: – Nie nazwałabym tego przypadkiem. U mnie to się zaczęło tak, że to moja babcia opowiadała mi historie i ja po prostu chciałam je kontynuować, ciągnąć dalej.

Mówi się, że niewiele jest na świecie miejsc, które tak pobudzają wyobraźnię jak Hiszpania. Czy Pani ten kraj również dostarcza inspiracji?

CARME RIERA: – Nie wiem czy Hiszpania jest jakoś bardzo inspirująca. Według mnie inspiruje tak samo jak każde inne miejsce na Ziemi. Ja się nie inspiruje niczym konkretnym. Raczej powiedziałabym, że inspiracja jest efektem pracy. Wpadam na jakiś pomysł, pochylam się nad jakimś tematem, siadam przy stole, pracuje, piszę, często muszę ten temat wielokrotnie przerabiać. Tak naprawdę to dopiero w trakcie pracy przyjmuje ostateczny kształt, więc trudno mówić o jakiś takich bezpośrednich inspiracjach.

W trakcie dzisiejszego spotkania rozmawiała Pani z czytelnikami o hiszpańskich kobietach. Chciałam w tym kontekście nawiązać do tego, co przeczytałam na temat ich sytuacji w latach 70-tych, kiedy żona musiała okazać upoważnienie napisane przez męża, jeśli chciała podróżować po kraju lub np. otworzyć konto w banku na własne nazwisko. Przypuszczam, że od tamtego czasu sytuacja hiszpańskich kobiet się zmieniła, ale z pewnością i dziś muszą się one zmagać z pewnymi problemami. Jakie to problemy?

CARME RIERA: – To prawda. Z jednej strony mamy równouprawnienie, kobiety mają takie same prawa jak mężczyźni, ale czym innym jest równość wobec prawa, a czym innym jest praktyka. W codziennym życiu jest jeszcze niestety wiele „maczyzmu”, z którym trzeba walczyć. Wśród kobiet ciągle jest więcej osób bezrobotnych, jak również osób biednych.

A czy istnieją tematy, które współczesna literatura hiszpańska pomija, przemilcza?

CARME RIERA: – Prawdę mówiąc, to nie wiem, ponieważ nie mam czasu na czytanie wszystkiego, co piszą pozostali. To znaczy mówiło się, były takie komentarze, że jednym z takich tematów, który nie miał szybkiego, bezpośredniego odzwierciedlenia w literaturze była kwestia kryzysu gospodarczego i skandali korupcyjnych, które Hiszpanie trawią od kilku lat, ale wydaje mi się, że to nie jest prawda do końca, że były książki o tym również.

Jak wygląda sytuacja krytyki literackiej w Hiszpanii? Bliżej jej do reklamy i PR, jak to w ostatnich latach ma miejsce w Polsce, czy też może nadal jest płaszczyzną dyskusji i wymiany poglądów pomiędzy pisarzami i krytykami?

CARME RIERA: – W Hiszpanii nie ma prawdziwej krytyki literackiej. Pojawiają się jedynie krótkie teksty, recenzje w dodatkach kulturalnych do dzienników, gdzie nie toczy się żadnej debaty o ideach ani nie ma rozmów o literaturze. Jeżeli jesteś przyjacielem krytyka, to masz dobrą recenzję, jeżeli nie, to nie masz co liczyć na pochlebne słowa. Jeżeli wyobrażamy sobie krytykę literacka w takiej formie, w jakiej działała w XIX wieku kiedy najwięksi pisarze drżeli przed krytykami, ponieważ takie opinie mogły ich albo wynieść na piedestał, albo strącić w otchłań zapomnienia, to niestety takiego zjawiska nie spotkamy w dzisiejszej Hiszpanii.

Nie każdy pisarz czuje się komfortowo na spotkaniach autorskich. Czy Pani je lubi, i czy któreś z takich spotkań szczególnie zapadło Pani w pamięć?

CARME RIERA: – Bardzo lubię spotkania z czytelnikami, szczególnie takie, na których mogę porozmawiać z czytelnikami, odpowiedzieć na ich pytania. To dla mnie ciekawe i inspirujące. Nie przepadam za suchymi spotkaniami w księgarniach, na których jedynie podpisuje się książki, z ludźmi anonimowymi, to zupełnie inna relacja. Natomiast nie jestem przekonana, czy dzisiejsze spotkanie we Wrocławiu było spotkaniem z czytelnikami, biorąc pod uwagę fakt, że moje książki nie zostały jeszcze przetłumaczone na język polski.

Czy obecnie pracuje Pani nad nową powieścią?

CARME RIERA: – Tak. Piszę w tej chwili powieść historyczną. Akcja rozgrywa się na początku XX wieku i ma związek z Europą Środkową. Nie tyle z Polską, co z Czechami, dlatego, że jedna z postaci jest arystokratką z rodziny Habsburgów.

Rozmawiała | Justyna Surma

  • Zdjęcie | wikipedia

 


*

CARME RIERA – urodziła się 12 stycznia 1948 w Palma de Mallorca, stolicy i największego miasta Balearów i wyspy Majorka. Niezwykle związana ze swoją małą ojczyzną i Morzem Śródziemnym. Pisze po katalońsku i kastylijsku. Odznaczona m.in. Krzyżem Świętego Jerzego, Nagrodą Ramon Llull czy Krajową Nagrodą Literacką Katalonii.

Debiutowała w 1975 roku nagrodzonym później zbiorem opowiadań „Te deix”. W swojej narracji wykorzystała mowę potoczną Majorki. Temat były tematy tabu, między innymi miłość między kobietami. Drugi etap jej twórczości rozpoczyna się w roku 1980 od nagrodzonej powieści społecznej „Skok na Domenico Guariniego”. Trzeci rozpoczynają powieści historyczne „Dins Blau Darrer” i „Cap al Cel Obert”.

Jej twórczość została przetłumaczona na kilkanaście języków, w tym arabski, francuski, angielski i włoski. Do tej pory nie ma polskich tłumaczeń.


 

 

MIESIĄC SPOTKAŃ AUTORSKICH


 

W ramach Międzynarodowego Festiwalu Literackiego Miesiąc Spotkań Autorskich 2016 Wrocław odwiedzi 62 pisarzy. Codziennie zaplanowano dwa spotkania (o godz. 19.00 gość honorowy, w tym roku pisarz Hiszpanii i o godz. 20.30 pisarz polski, czeski, słowacki lub ukraiński), które odbywają się od 2 lipca do 1 sierpnia we wrocławskiej Mediatece przy pl. Teatralnym 5 (Filia Miejskiej Biblioteki Publicznej we Wrocławiu).

 

Program MSA 2016

DATA 19:00 20:30
2.7. sobota Domingo Villar Jakub Małecki (PL)
3.7. niedziela Lorenzo Silva Joanna Bator (PL)
4.7. poniedziałek Carme Riera Lidia Ostałowska (PL)
5.7. wtorek Ignacio Vidal-Folch Andriej Kurkow (UA)
6.7. środa Harkaitz Cano Hubert Klimko-Dobrzaniecki (PL)
7. 7. czwartek Alfonso Zapico Jarosław Mikołajewski (PL)
8.7. piątek Rosa Ribas Ivan Habaj (SK)
9.7. sobota Rikardo Arregi Michał Witkowski (PL)
10.7. niedziela Jordi Llobregat Peter Krištůfek (SK)
11.7. poniedziałek Karmele Jaio Rút Lichnerová (SK)
12.7. wtorek Joan Manuel Soldevilla Michał Olszewski (PL)
13.7. środa M. Mercè Cuartiella Todolí Iva Pekárková (CZ)
14.7. czwartek Pilar Adón Hana Lundiaková (CZ)
15.7. piątek Fernando Arrabal Jacek Hugo-Bader (PL)
16.7. sobota Lluís-Anton Baulenas Petra Soukupová (CZ)
17.7. niedziela Eider Rodriguez Peter Šulej (SK)
18.7. poniedziałek Cristian Crusat Dariusz Rosiak (PL)
19.7. wtorek Vanessa Montfort David Zábranský (CZ)
20.7. środa Adolfo García Ortega Jacek Dehnel (PL)
21.7. czwartek Luis Leante Piotr Paziński (PL)
22.7. piątek Jesús Ruiz Mantilla Alena Zemančíková (CZ)
23.7. sobota Jorge Eduardo Benavides Peter Getting (SK)
24.7. niedziela David Llorente Łukasz Orbitowski (PL)
25.7. poniedziałek Miren Agur Meabe Żanna Słoniowska (PL)
26.7. wtorek Eduardo Moga Karol Maliszewski (PL)
27.7. środa Xavier Farré Pawło Arie (UA)
28.7. czwartek* Rosa Montero
29.7. piątek* Olga Tokarczuk (PL)
30.7. sobota Pablo García Casado Sylwia Chutnik (PL)
31.7. niedziela Carlos Be Andrij Ljubka (UA)
1. 8. poniedziałek Ernesto Pérez Zúñiga Drum Tyjátr (UA)

*Program specjalny z okazji zlotu Dyskusyjnych Klubów Książki; spotkania na terenie Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych im. Tadeusza Kościuszki, ul. Czajkowskiego 109