Premiera „Wyboru komedii” Aleksandra Fredry

Jako 325 tom serii Biblioteka Narodowa 11 listopada ukaże się obszerny wybór komedii Aleksandra Fredry, zrealizowany przez profesora Mariana Ursela. Na 1224 stronach znajdą się nie tylko najczęściej wystawiane dzieła Fredry, ale także te mniej znane, grane dopiero po jego śmierci – pisze Bartosz Sadulski.

Żyjący 82 lata Aleksander hrabia Fredro zostawił po sobie kilkadziesiąt utworów scenicznych, które niemal natychmiast trafiały na deski teatrów we Lwowie, Warszawie i w Krakowie. Nowy wybór przypomina osiem komedii: „Mąż i żona”, „Damy i huzary”, „Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca”, „Pan Jowialski”, „Zemsta”, „Wielki człowiek do małych interesów”, „Świeczka zgasła” i „Teraz”.

„Cechą charakterystyczną Fredrowskiego pisarstwa jest jego cykliczność, ponieważ okresy wzmożonej intensywności twórczej przeplatają się z okresami, w których pisarz pracował niewiele lub prawie zaprzesta­wał pisania, jak to miało miejsce w czasie kilkunastoletniego – omal całkowitego – milczenia artystycznego. Największa aktywność w za­kresie komediopisarstwa przypada na lata 1820–1822, gdy powstały cztery komedie, 1825–1826 z siedmioma sztukami oraz 1859–1864 z sześcioma” pisze we wstępie autor wyboru, prof. Marian Ursel. W okresie piętnastoletniego milczenia Fredry, spowodowanego bezpardonowymi atakami krytyki, powstały między innymi opublikowane w wyborze komedie „Wielki człowiek do małych interesów” i „Świeczka zgasła”, a także „Koncert” czy „Z Przemy­śla do Przeszowy”. Wszystkie zostały opublikowane i były wystawiane dopiero po śmierci autora w 1876 roku.

Odnoszę wrażenie, że ciągle jesteśmy jak z Fredry, z tej samej społeczności, mentalności. Chociaż bardzo chcemy być obywatelami świata, to tkwimy w naszym rodzimym zaścianku. Fredro pozostawił partytury brzmień naszego charakteru narodowegoAnna Augustynowicz, reżyserka teatralna.

Fredro uważał dobrych aktorów za współtwórców sukcesu teatralnego. „W Nienawiści mężczyzn”, pierwotnej redakcji „Ślubów panieńskich”, zanotował w tekście pobocznym: „ten niemy monolog zostawia się talentowi aktora”. Niemy monolog! Talentowi aktora! — to mówi samo za siebie. (Ze Wstępu Mariana Ursela)

Autor Zemsty zawsze lubił patrzeć na produkcje błaznów w cyrku. Jakby wiedząc, że początki teatru i początki cyrku z jednego korzenia wyrastają – Adam Grzymała-Siedlecki.

Aleksander Fredro (1793-1876) – związany ze Lwowem, jeden z najwybitniejszych polskich komediopisarzy, sięgający również po inne formy wypowiedzi literackiej, m.in. balladę, poemat, bajkę, przysłowie czy aforyzm. Autor pisanego w latach 1844-1846 pamiętnika Trzy po trzy, w którym zawarł wspomnienia z czasów służby w armii Księstwa Warszawskiego i w wojsku Napoleona. Tworzył w epoce zdominowanej przez romantyków, ale jego dzieło nosi cechy późnego klasycyzmu. Ze względu na mistrzowskie wykorzystanie języka, komizm sytuacyjny oraz zapadające w pamięć kreacje bohaterów jego komedie do dziś są chętnie grywane; stały się także podstawą kilku scenariuszy filmowych.

Marian Ursel (1950) – profesor nauk humanistycznych, kierownik Zakładu Historii Literatury Romantyzmu w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego, rektor Karkonoskiej Państwowej Szkoły Wyższej w Jeleniej Górze. Opublikował m.in. Bajkopisarstwo Aleksandra Fredry (1980), O wierszach Aleksandra Fredry (1992), Fredrowskie teatralizacje. Studia i szkice (1994), Romantyzm (2000), Aleksander Fredro. Na scenie życia i teatru (2009), Romantycy i okolice śmierci (2011).

Autor | Bartosz Sadulski

 


Tytuł: Aleksander Fredo „Wybór Komedii”
Wstęp i opracowanie: Marian Ursel
Wydanie pierwsze, Wrocław 2016
Seria: Biblioteka Narodowa, I 325
ISBN: 978-83-65588-00-5
Oprawa twarda
Liczba stron: 1224
Format: 117 × 163
Cena katalogowa: 35 zł
Data premiery: 11.11.2016
Także w formie e-booka
Wydawca: Wydawnictwo Ossolineum
www.wydawnictwo.ossolineum.pl