Retrospektywa twórczości Šarūnasa Bartasa

Gościem tegorocznego 15. MMF T-Mobile Nowe Horyzonty (23 lipca – 2 sierpnia) i bohaterem retrospektywy będzie Litwin Šarūnas Bartas, którego kino idealnie spełnia nowohoryzontowe postulaty.

Osobny, enigmatyczny, intuicyjny, wpisywany w nurt współczesnego filmowego neomodernizmu, inspirację dla swojej twórczości czerpie raczej z wyobraźni i emocji, niż z intelektualnej kalkulacji. Bartas jest modelowym niezależnym autorem, który oprócz talentu i młodzieńczej bezkompromisowości miał wiele szczęścia, znalazł się w odpowiednim miejscu we właściwym czasie. Raz było nim Wilno, innym razem Moskwa czy Paryż.

Na przełomie lat 80. i 90. wszechobecnemu we wschodniej Europie upadkowi towarzyszył niespotykany ferment, wypływająca z przeczucia zmiany energia. Na tej fali powstała „Kinema”, założone przez Bartasa pierwsze niezależne studio filmowe na Litwie, skupiające młode pokolenie litewskich twórców, surowych fanatyków wypowiadających wojnę komercji. Przedstawiciele tej formacji łączyli w swoich filmach tradycję litewskiego dokumentu poetyckiego z oryginalnym językiem, odrzucającym dotychczasowe formy opowiadania. Pokazywali współczesnego człowieka jako osamotnionego, zdegradowanego outsidera, próbującego znaleźć dla siebie miejsce wśród wirujących trybów historii, gdzieś pomiędzy przeszłością a przyszłością. Bartas, zafascynowany francuskim filmowym neobarokiem, zaprzyjaźniony z Leosem Caraxem, bliski wspomnianemu nurtowi, poszedł jednak własną drogą.

„Przestrzeń jest dla mnie istotą kina” – powtarza Bartas. W programie pierwszej w Polsce pełnej retrospektywy jego twórczości znalazł się między innymi pełnometrażowy debiut artysty Trzy dni (nagroda FIPRESCI i Jury Ekumenicznego na festiwalu w Berlinie), historia dwóch Litwinów nawiązujących romans z dwoma Rosjankami w zniszczonym, zimowym Kaliningradzie, nagrodzona w Wenecji Wolność, w której Bartas bada wizualną naturę pustyni, Korytarz z neorealistycznym wizerunkiem Wilna w tle, czy Siedmiu niewidzialnych ludzi, gdzie pokazuje rozległą przestrzeń krymskich stepów. Nie mniejsze znaczenie ma dla niego pejzaż ludzkich twarzy, których z uporem poszukuje wśród spotykanych na swojej drodze naturszczyków. Jednak pytany przez krytyków, zastanawiających się nad istotą jego kina, o interpretację tego czy innego motywu, alegorii, czy obrazu odpowiada niezmiennie: „Cała prawda tkwi w domysłach.”

***

SARUNAS BARTAS

Reżyser, scenarzysta, producent, aktor i kompozytor. Urodził się w 1964 roku w Siailial na Litwie. Studiował reżyserię w Szkole Filmowej w Moskwie (VGIK). W 1989 roku założył w Wilnie pierwsze niezależne studio filmowe na Litwie – „Kinema”, które stało się centralnym punktem dla rodzącej się wtedy i twórczo fermentującej młodej litewskiej kinematografii. W 1991 roku wyreżyserował swój pierwszy film fabularny Trys dienos, za który otrzymał nagrodę Jury Ekumenicznego i wyróżnienie FIPRESCI na MFF w Berlinie. Od wielu lat współpracuje ze słynnym producentem Paulo Branco.

Filmografia:

1986 Tofolaria (kr. m., współreż. Valdas Navasaitis)

1990 Pamięć minionych dni / Praejusios dienos atminimui / In Memory of The Day Passed By (dok. kr.m.)

1991 Trzy dni / Trys dienos / Three Days

1995 Korytarz / Koridorius / The Corridor

1996 Niewielu nas / Mūsų nedaug / Few of Us

1997 Dom / A Casa / The House

2000 Wolność / Laisve / Freedom

2004 Wizje Europy / Visions of Europe (segment Children Lose Nothing)

2005 Siedmiu niewidzialnych ludzi / Septyni nematomi zmones / Seven Invisible Men

2010 Euroazjata / Eurazijos Aborigenas / Eastern Drift

 

PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykuł„Księga szeptów” [ZAPOWIEDŹ]
Następny artykułGunter Grass nie żyje
Żyjemy we Wrocławiu i patrzymy na świat z perspektywy naszego miasta. A Dzielnice są różne jak tylko różne mogą być. Nader często można odwiedzić nasze wrocławskie dzielnice kultury czy sportu, ze szczególnym uwzględnieniem teatru, filmu czy Śląska.