Czy istnieje Bóg? Dlaczego powinniśmy skolonizować kosmos? Czy sztuczna inteligencja zdominuje ludzką? I wreszcie:  czy da się przewidzieć przyszłość? – to tylko kilka pytań, na które odpowiada w swojej ostatniej-  niestety –  książce profesor Stephen  Hawking.

Od śmierci profesora Hawkinga regularnie noszę koszulkę z jego podobizną i napisem: be curious, bądź ciekawy. Właśnie to przesłanie: bądź ciekawy świata, nie przestawaj zadawać pytań, nie traktuj niczego jako dane z góry i pewne, nie gódź się z ograniczeniami, ale przede wszystkim łam reguły – jest czymś, co powtarzam sobie za każdym razem, gdy siadam do kolejnego tekstu, gdy przygotowuję się do rozważenia czym jest ludzka natura, jak funkcjonujemy w przyrodzie, w jaki sposób wpłynie na nas rozwój technologii i jaką przyszłość właśnie sobie wypracowujemy.

Właśnie na te wielkie pytania postanowił w ostatnich latach swojego długiego i pracowitego życia odpowiedzieć profesor Hawking. Są to pytania niewątpliwie  wielkie, ale jednocześnie podstawowe, niezbędne do zrozumienia naszego miejsca w świecie i możliwości, jakie ono przed nami otwiera. Bo czy nigdy nie interesowało cię, jak to się naprawdę wszystko zaczęło? Czym był ten Wielki Wybuch i jak to możliwe, że przed nim nie było nic? Dlaczego nasz gatunek pojawił się właśnie w tym miejscu i w tym określonym czasie oraz jak będzie musiał się zmienić, aby z gatunku ziemskiego stać się gatunkiem międzygwiezdnym?

Profesor w brawurowy sposób odpowiada na pytania: co jest wewnątrz czarnej dziury, czy ludzkość przetrwa zagładę Ziemi oraz czy możliwe są podróże w czasie. A wszystko z typową dla siebie maestrią, prowokacyjną lekkością, której w żadnym wypadku nie należy mylić brakiem konkretnych dowodów. Przeciwnie, każde jego stwierdzenie, każdy osąd jest znakomicie udokumentowany, każde rozumowanie precyzyjne.

Pociągające w tej publikacji jest również to, że choć książka dotyka poważnych tematów oraz opiera się na pracy naukowej autora, jest napisana w sposób przystępny, zrozumiały dla laika. Jeszcze „Krótka historia czasu”, która przyniosła Hawkingowi międzynarodową sławę i sprzedała się na całym świecie w milionach egzemplarzy, była przykładem walki akademika z literatem. Bo jak tu mówić o wielkich pytaniach nauki nie odwołując się do wzorów? Jak wyjaśniać skomplikowane zagadnienia tylko przy pomocy porównań? W „Krótkich odpowiedziach na wielkie pytania” już tego nie ma. Jest pewna ręka naukowca, który wie, jak opowiadać nawet o najbardziej zagmatwanych sprawach językiem prostym, zrozumiałym i odwołującym się do codziennego życia.

Stephen Hawking, poza ogromnym wkładem w naukę, był również człowiekiem, który jak nikt inny przyczynił się do spopularyzowania swojej dyscypliny, do zainteresowania ogromnych rzeszy ludzi na całym świecie nauką, kosmologią. Swoją pasją zaraził nowe pokolenie badaczy, a także zwykłych zjadaczy chleba, którzy dzięki niemu postrzegają ludzkie życie jako coś bardziej złożonego, będącego częścią wielkiego kosmicznego ładu.

Stephen Hawking, Krótkie odpowiedzi na wielkie pytania, Zysk i S-ka, Poznań 2018